Al enkele decennia lang jaren wekken algen een groeiende belangstelling in de medische wereld. Traditioneel gebruikt in sommige kustculturen, staan ze vandaag centraal in tal van innovaties in de biomedische sector, met name om de wondgenezing te versnellen. Rijk aan bioactieve stoffen, beschikken algen over bijzonder interessante hemostatische en genezende eigenschappen.

1. De 4 fasen van wondgenezing

Een wonde is een scheur of beschadiging van het huidoppervlak. Wonden behoren tot de meest voorkomende verwondingen in het dagelijks leven, of ze nu worden veroorzaakt door een val, een snijwonde of een brandwonde. Zodra het incident zich voordoet, kan er bloeding optreden en wordt het natuurlijke proces van hemostase en wondgenezing in gang gezet om de natuurlijke barrière van de huid te herstellen en ons te beschermen tegen infecties.

Het verloop van wondgenezing is een complex en georganiseerd biologisch proces dat zich in 4 opeenvolgende fasen afspeelt. 

• FASE 1 – HEMOSTASE: het lichaam stopt het bloeden door de rode bloedcellen en bloedplaatjes te activeren om een bloedstolsel te vormen. Deze fase duurt enkele minuten tot enkele uren.

• FASE 2 - ONTSTEKING: het immuunsysteem activeert de witte bloedcellen om de wonde te beschermen tegen infecties. Een lichte zwelling, roodheid en een gevoel van warmte rond de wonde kenmerken deze fase. Ze zorgt voor het verwijderen van beschadigd of dood weefsel en bacteriën die de wondgenezing kunnen belemmeren, activeert de herstelcellen en bereidt de basis van de wonde voor op de vorming van nieuw weefsel. Deze fase kan 2 tot 4 dagen duren.

• FASE 3 - PROLIFERATIE: het lichaam produceert nieuw gezond weefsel om de wonde te bedekken. Tijdens dit proces dragen de herstelcellen bij aan de productie van collageen, dat essentieel is voor de huid en het goed functioneren van het bindweefsel. In deze fase worden de vorderingen zichtbaar: de randen van de wonde komen dichter bij elkaar en de wonde krimpt totdat ze volledig gesloten is. Deze fase kan 10 tot 15 dagen duren.

• FASE 4 – REMODELLERING (ook wel maturatie van de wonde genoemd): het nieuwe weefsel wordt geleidelijk sterker. Aan het einde van deze fase heeft het littekengebied een betere weerstand, al kan het licht verschillen van de oorspronkelijke huid. Deze fase kan 6 tot 18 maanden duren.

2. Oorzaken van vertraagde wondgenezing

Verschillende factoren kunnen de wondgenezing vertragen:

• Infectie van de wonde: verstoort het herstelproces van het weefsel.
• Chronische ziekten: zoals diabetes (een hoge bloedsuiker vertraagt het vermogen van het lichaam om beschadigd weefsel te herstellen).
• Slechte doorbloeding: beperkt de toevoer van zuurstof en voedingsstoffen die nodig zijn voor weefselherstel.
• Ondervoeding, met name een tekort aan:
  • Eiwitten: spelen een belangrijke rol bij de aanmaak en het herstel van cellen en weefsels.
    Belangrijke bronnen: vlees, vis, eieren, tofu, peulvruchten, zuivelproducten.
  • Koolhydraten: essentieel voor energie, nodig om ontstekingen te bestrijden. Aanwezig in graanproducten, noten, zaden en peulvruchten.
  • Vetten: dragen bij aan de vorming van huidcellen en verbeteren de kwaliteit van de huid; vooral vetten rijk aan vitamine E (plantaardige oliën, noten, zaden) en omega-3 (plantaardige oliën, vis).
  • Vitamine A: helpt de ontstekingsreactie te reguleren.
    Belangrijke bronnen: groene kool, spinazie, wortelen, zoete aardappelen.
  • Vitamine C: draagt bij aan de productie van collageen.
    Bronnen: kiwi, mango, aardbeien, waterkers, boerenkool, koriander.
• Roken: vermindert de zuurstoftoevoer naar het weefsel en vertraagt de celregeneratie.
• Bepaalde medicatie, zoals corticosteroïden of immunosuppressieve behandelingen, kan de kwaliteit en doeltreffendheid van de wondgenezing verminderen.
• Gevorderde leeftijd: veroudering vertraagt de celregeneratie.

Deze factoren kunnen afzonderlijk of gelijktijdig optreden en de wondgenezing in het gedrang brengen.

3. Evolutie van goede praktijken in de verzorging van wonden

Tot de oorzaken van vertraagde wondgenezing behoort ook een onaangepaste aanpak: een wonde die niet goed gereinigd, onvoldoende beschermd of slecht opgevolgd wordt, of een ongeschikt verband, kan infecties bevorderen, de ontstekingsfase verlengen en het herstel van het weefsel vertragen.

De wetenschap rond wondgenezing heeft door de eeuwen heen een boeiende evolutie doorgemaakt. In het oude Egypte werden het aanleggen van verbanden en het herkennen van de klassieke tekenen van infectie en ontsteking al goed beheerst. Doorligwonden (een beschadiging van de huid en onderliggende weefsels die ontstaat wanneer langdurige druk de doorbloeding in een bepaald lichaamsdeel belemmert) werden teruggevonden op Egyptische mummies van 5000 jaar oud. Verzorgers in het oude Egypte gebruikten onder meer honing om wonden te behandelen vanwege de antibacteriële eigenschappen.

Een chirurgisch papyrus uit 1650 v.Chr. beschreef minstens 48 soorten verwondingen. Een ander document uit 1550 v.Chr. vermeldde het gebruik van mengsels met honing (antibacteriële werking), linnen (absorptie van wondvocht) en vet (beschermend effect) voor de behandeling van wonden.

Laten we een sprong maken naar de 20e eeuw: de wondzorg kende een nieuwe revolutie, men ging van een aanpak gericht op het uitdrogen van de wonde naar een aanpak die het behoud van een vochtig milieu centraal stelt.

Tot het midden van de 20e eeuw was de verzorging er vooral op gericht om de wonde te laten uitdrogen, snel een korst te vormen en soms agressieve antiseptica te gebruiken. Producten zoals alcohol of waterstofperoxide werden vaak toegepast. Hoewel ze helpen bij het reinigen, kunnen ze ook de herstellende cellen beschadigen. De korst beschermt de wonde wel, maar vertraagt de migratie van cellen die nodig zijn voor het sluiten van de huid.

In 1962 toonde Dr. G. Winter in een belangrijke publicatie aan dat wondgenezing sneller verloopt wanneer de wonde vochtig wordt gehouden, met andere woorden in een omgeving die gunstig is voor de migratie van cellen die essentieel zijn voor het weefselherstel. Deze studie lag aan de basis van het concept van wondgenezing in een vochtig milieu en van de ontwikkeling van moderne, zogenaamde « actieve » verbanden.

4. Voordelen van algen bij wondgenezing

Het behoud van een vochtig milieu is precies wat een alginaatverband mogelijk maakt, een biopolymeer afkomstig uit algen. Dankzij het sterk absorberend vermogen reguleert het overtollig wondvocht en behoudt het tegelijk de hydratatie die nodig is voor de migratie van cellen die betrokken zijn bij wondgenezing.

Alginaatverbanden vormen bij contact met de wonde een beschermende gel, waardoor trauma bij het vervangen van het verband wordt beperkt en het fysiologische proces van wondgenezing wordt bevorderd. Er bestaan verschillende soorten alginaten: calciumalginaten, natriumalginaten en alginaten die andere stoffen bevatten zoals carboxymethylcellulose (CMC), zilverionen of zin.

Wanneer calciumalginaat (assortiment Stop Hémo^®) in contact komt met lichaamsvloeistoffen zoals bloed of wondvocht, absorbeert het niet alleen deze vloeistoffen en behoudt het een vochtig milieu, maar geeft het ook calciumionen rechtstreeks vrij in de wonde. Deze calciumionen activeren de belangrijkste cellen die betrokken zijn bij wondgenezing, zoals macrofagen, fibroblasten en keratinocyten, en ondersteunen zo het natuurlijke proces van wondgenezing.

Deze technologie, afkomstig uit mariene hulpbronnen, illustreert de integratie van natuurlijke biomaterialen in moderne strategieën voor wondzorg.

5. Algen als kern van moderne oplossingen voor wondgenezing

Algen nemen vandaag een steeds belangrijkere plaats in bij de ontwikkeling van moderne behandelingsoplossingen voor wonden dankzij hun waardevolle biologische eigenschappen. Rijk aan bioactieve stoffen, zoals natuurlijke polysacchariden, fenolen en vetzuren, beschikken algen over eigenschappen die het weefselherstel bevorderen, littekenvorming verminderen en de wondgenezing versnellen.

Naast hun therapeutische voordelen vormen algen een duurzaam alternatief voor synthetische materialen en passen ze in een benadering van biomedische innovatie die rekening houdt met het milieu. Hun toepassing illustreert zo de evolutie van wondzorg naar technologieën die klinische doeltreffendheid, biocompatibiliteit en ecologische verantwoordelijkheid combineren.

Bronnen :

1-Almadani YH, Vorstenbosch J, Davison PG, Murphy AM. Wound Healing: A Comprehensive Review. Semin Plast Surg. 2021 Aug;35(3):141-144. doi: 10.1055/s-0041-1731791. Epub 2021 Jul 15. PMID: 34526860; PMCID: PMC8432991.
2- The 4 Stages of Wound Healing and Your Role in the Process - https://www.essentiahealth.org/about/essentia-health-newsroom/general-surgery-the-4-stages-of-wound-healing-and-your-role-in-the-process#:~:text=However%2C%20surgery%20is%20only%20one,inflammation%2C%20proliferation%2C%20and%20remodeling - geraadpleegd op 04/03/2026.
3- 10 conseils pour la cicatrisation des plaies - https://reussistonifsi.fr/10-conseils-cicatrisation-plaies/ - geraadpleegd op 04/03/2026.
4- Vitamins and mineals - https://nutritionsource.hsph.harvard.edu/vitamins/ - geraadpleegd op 04/03/2026.
5- Cicatrisation et alimentation - https://www.hug.ch/dermatologie-venereologie/cicatrisation-alimentation#:~:text=Comme%20les%20glucides%2C%20ils%20sont,peau%20et%20am%C3%A9liorent%20sa%20qualit%C3%A9 - geraadpleegd op 04/03/2026.
6- Wang X, Yu Z, Zhou S, Shen S, Chen W. The Effect of a Compound Protein on Wound Healing and Nutritional Status. Evid Based Complement Alternat Med. 2022 Mar 24;2022:4231516. doi: 10.1155/2022/4231516. PMID: 35368770; PMCID: PMC8970868.
7- Bhattacharya S. Wound healing through the ages. Indian J Plast Surg. 2012 May;45(2):177-9. doi: 10.4103/0970-0358.101255. PMID: 23162212; PMCID: PMC3495363.
8- WINTER GD. Formation of the scab and the rate of epithelization of superficial wounds in the skin of the young domestic pig. Nature. 1962 Jan 20;193:293-4. doi: 10.1038/193293a0. PMID: 14007593.

NET26SHE07A – Maart 2026